Osmanlı’nın İstanbul’u

Osmanlı’nın İstanbul’u
  • 35,00 TL
    26,25 TL
    TRY
  • %25
  • Yayınevi

    : YEM Yayın

    Yazar

    :Doğan Kuban

    Baskı No

    : 1

    Baskı Tarihi

    : Ekim 2013

    Sayfa Sayısı

    : 248

    Baskı Tipi

    : Karton

    Dil

    : Türkçe

    Barkod

    : 9786054793167


İstanbul’daki Osmanlı mimari mirasını adım adım keşfetmek isteyenler için rehber kitapDünyaca ünlü mimarlık tarihçimiz Doğan Kuban, Fetih’ten Cumhuriyet’e kadar geçen süreçte Osmanlı’nın son başkenti İstanbul’da yapılan camilerden saraylara, hamamlardan çeşmelere, farklı tipoloji ve ölçekteki 112 eser üzerinden Osmanlı mimari mirasını bu rehber kitapta okuyucuya sunuyor…Osmanlı’nın İstanbul’u ile Prof. Doğan Kuban, okuyucuları, İstanbul’daki bir yandan gurur veren fakat öte yandan varlığı her geçen gün kent dokusu içinde kaybolan Osmanlı mimari mirasını, tanımaya ve anlamaya, keşfetmeye davet ediyor. Doğan Kuban, Mimar Sinan’dan Dalgıç Ahmed Ağa’ya, Balyanlar’dan Raimondo D’Aronco’ya, Osmanlı’nın büyük ustalarının imzalarını taşıyan saray, külliye, cami, hamam, köprü, yalı, çeşme gibi farklı işleve ve ölçeğe sahip 112 yapı üzerinden dönemin mimarisini anlatıyor. Osmanlı’nın, İstanbul’un silüetine, kültürel ve sosyal yaşamına bıraktığı kalıcı izler, Kuban’ın kaleme aldığı mimari, estetik, tarihi vb. değerlendirmeleri içeren kısa, öz ama doyurucu metinlere eşlik eden özgün fotoğraf ve çizimlerle zenginleştirilmiş, cebinizde bile taşıyabileceğiniz bu rehberin eşliğinde adım adım keşfedilmeyi bekliyor. İstanbul’un, ilk yerleşenlerden günümüze kadar tarihi fizyonomisini koruduğuna dikkat çeken Kuban, bu sürekliliğin Osmanlı çağında da sürdüğünü ve geliştirildiğini şöyle ifade ediyor:“İstanbul denizin yarattığı bir kenttir. 2700 yıldır buraya yerleşen Pagan, Hıristiyan ve Müslüman toplumlar, topografyanın verilerine uyarak, kendilerinden önce oluşan yerleşme mekânlarını ve yapıları bir ölçüde korumuşlardır. Böylece kentin tarihi fizyonomisinde belirli bir süreklilik yaratılmıştır.

Megaralı kolonistler Bizantion’u, sonradan Osmanlı imparatorluk sarayının yerleşeceği Sarayburnu’nda, yamaçlar üzerinde, denizle sarılı olarak kurmuşlardı. Konstantinopolis’in bu kentsel kurgusu Osmanlı çağında da devam etmiştir. Haliç iç liman olarak kalmış, kentin surları ve kapıları aynen korunmuş ve tamir edilmiştir. Batı surlarında Yedikule bir kale olarak inşa edilmiş, kentin Ayasofya önünden Yedikule’ye giden ana yolu ile Beyazıt’tan Edirnekapı’ya giden yol korunmuştur. Çarşı bölgesi aynı yerde limana bağlı olarak kalmış, forumlarda büyük anıtsal camiler yapılmıştır. Fatih Sultan Mehmed, külliyesini ve mezarını Konstantin’in mezarının ve Havariyyun Kilisesi’nin yerine inşa ettirmiş, kiliseler camiye çevrilmiştir. Fatih’in bu tutumu simgesel bir anlam taşır. Çünkü kendisi, Peygamberin ünlü bir hadisini yerine getirmiş ve dünyanın en ünlü Hıristiyan kentinin yerine geçecek bir İslam kentinin kurucusu olmuştur. Bütün bunların sonunda Osmanlı Devleti’nin ve hanedanının en önemli simgesi olan İstanbul, İmparatorluğun gücüne ve görkemine göre kentsel ve mimari açıdan (dini yapılar dışında) alçakgönüllü ancak büyülü bir görüntüye sahip olmuştur. Bu durum, dünyada kentsel kuruluş tarihi MÖ 700’e uzanan tek başkent olan İstanbul’un sahip olduğu farklı kültür dünyasının ifadesidir.

Türkçe-İngilizce ayrı baskılar halinde yayınlanan kitapta yer verilen yapılar, kısa yürüyüşlerle birbirine bağlanabilecek bir ulaşım düzenine ve topografyaya uyarak, sekiz bölgede alfabetik olarak sıralanıyor. Tarihi yarımadayı kapsayan Suriçi, Sultanahmet-Sirkeci, Beyazıt-Eminönü, Fatih, Aksaray-Yedikule olarak dört bölgeye bölünüyor. Surların dışında kalan Eyüp-Haliç, Galata-Beyoğlu, Üsküdar-Kadıköy beşinci, altıncı ve yedinci bölgeleri; Boğaziçi ise sekizinci bölgeyi oluşturuyor. Bu bölgelerin dışında kalan Büyükçekmece Köprüsü ve Mağlova Sukemeri de İstanbul çevresi olarak okuyucularla paylaşılıyor.

 

Doğan KUBAN Hakkında

 

1926 yılında Paris’te doğdu. İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden 1949 yılında mezun oldu. Aynı üniversitenin Mimarlık Tarihi kürsüsüne asistan oldu. Tezini Türk Barok Mimarisi üzerine yapan Kuban, 1954-55’te İtalya’da Rönesans Mimarisi üzerinde çalışarak “Osmanlı Mimarisi’nde İç Mekan Teşekkülü ve Rönesans’la Bir Mukayese” adlı çalışmasıyla doçent oldu. 1962-63’te Fulbright bursuyla ABD’de Michigan Üniversitesi İslam Sanatı bölümünde misafir öğretim üyesi olarak bulundu. 1963-64 yıllarında Harvard Fellow’u olarak Washington’da, Dumbarton Oaks Bizans Araştırmaları Merkezi’nde Anadolu Bizans Mimarisi üzerinde çalıştı. 1965’te Anadolu Türk Mimarisinin Kaynak ve Sorunları adlı kitabıyla profesör oldu. Kuban, 1967’den sonra Michigan ve Minnesota üniversitelerinde İslam Sanatı ve Mimarisi, 1980-81’de MIT’de misafir Ağa Han profesörü olarak İslam Mimarisi Tarihi dersleri verdi. 1965-75 yılları arasında Harvard Üniversitesi’nin sponsorluğunu üstlendiği, İstanbul’daki Kalenderhane Camisi kazısı ve restorasyonunda Prof. L. Striker ile birlikte direktör olarak çalıştı. Kalenderhane, Tahtakale Hamamı, Kazakistan’da Yesevi Türbesi, Türkmenistan’da Merv kentinde Sultan Sancar Türbesi restorasyonlarının danışmanlığın› yaptı. İstanbul, İzmir, Gaziantep, İznik, Kastamonu, Sivas ve Erzurum kentlerinin tarihi çevre koruma rapor ve projelerini hazırladı. 1975’te Mimarlık Tarihi ve Restorasyon Enstitüsü’nü kurdu ve başkanlığını yürüttü. İTÜ’de Mimarlık Tarihi ve Restorasyon kürsüleri başkanlığı (1958-93) ve Mimarlık Fakültesi Dekanlığı (1974-77) yaptı. 1978-83 yılları arasında Ağa Han Mimarlık Ödülü yürütme komitesinde çalıştı. 1968-83 yılları arasında Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu üyesi (1981-83’te başkan yardımcısı) oldu. 1993’te emekli olan Kuban, Kültür Bakanlığı, Mimarlar Odası ve TÜBİTAK Hizmet Ödülleri aldı. 1994 yılında American Institute of Architects’e yabancı şeref üyesi seçildi. Sinan’ın Sanatı ve Selimiye (1997) adlı kitabıyla Aydın Doğan Ödülü alan Kuban’ın YEM Yayın’a Memet Fuat Yayıncılık Ödülü kazandıran Osmanlı Mimarisi (2007) adlı kitabının İngilizcesi, 2010 yılında ACC Publishing Group tarafından Ottoman Architecture adıyla yayımlandı. 2010 yılında, 29. İstanbul Kitap Fuarı’nın Onur Yazarı seçilen Kuban’ın YEM Yayın tarafından yayımlanan en son kitapları, Cennetin Kapıları / Gates of Paradise ve Kent ve Mimarlık Üzerine İstanbul Yazıları adlarını taşıyor. 
Kuban, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Piriştina’ya danışmanlık yapmıştır. 
TÜBA şeref üyesidir.


Mimarlık, grafik tasarım ve sanat gibi birbirinden farklı kategorilerde yüzlerce kitap için tıklayın!

ÖNSÖZ

 

İstanbul denizin yarattığı bir kenttir. Olağanüstü ve çok uzun kıyılara sahip olduğu için, 20. yüzyılın yarısına gelene kadar, doğanın tanımladığı, özellikle Boğaziçi’nin topografik yapısında vurgulanan bu güzelliğin etkisini bugüne kadar koruyabilmiştir. Megara kolonisi Bizantion'dan başlarsak, 2700 yıldır buraya yerleşen Pagan, Hıristiyan ve Müslüman toplumlar, topografyanın verilerine uyarak, kendilerinden önce oluşan yerleşme alanlarını ve yapıları bir ölçüde korumuşlardır. Böylece kentin tarihi fizyonomisinde bir süreklilik yaratılmıştır. Fakat insanların bu kıyılara ilk yerleştiği tarih, son buluntularla İÖ 8500’e kadar uzanabiliyor. Megaralı kolonistler Bizantion’u sonradan Osmanlı imparatorluk sarayının yerleşeceği Sarayburnu’nda, yamaçlar üzerinde denizle sarılı olarak kurmuşlardı.
İlk kentin limanı Haliç’in ağzında Sirkeci’deydi.

Septimius Severus döneminde Romalılar'ın büyüttükleri kentin en batı noktası Çemberlitaş’taydı. Buradan surlar Marmara kıyısına ve Sirkeci’ye iniyorlardı. Kentin bütün tarihi boyunca duracak olan Hipodrom ilk kez
o zaman inşa edilmişti.

Büyük Konstantin kenti Roma İmparatorluğu'nun merkezi yapınca Konstantin’in mezarını içine alan bir noktadan başlayan yeni surların Haliç’e, kentin Marmara kıyısında ise Lykos çayının (Bayrampaşa Deresi) ağzında son zamanlarda kalıntıları ortaya çıkarılan büyük limanı (Eleutherios) içine alan bir noktada Marmara kıyısına ulaştığı varsayılabilir. Fakat bu sur çizgisi arkeolojik olarak saptanmamıştır. Severus’un surlarının kapısı önünde büyük bir forum yapılmış ve bugün hâlâ ayakta kalan Konstantin Sütunu dikilmişti.

Doğu Roma’nın son surları 5. yüzyılın ortalarında II. Teodosyus tarafından tamamlandı. Bu surlar bugüne kadar korunmuş olan surlardır. Kuşkusuz yüzlerce kez küçük ya da büyük onarımlar geçirmişlerdir. Konstantinopolis Avrupa’nın en büyük kentiydi. 1440 hektarlık bir alana yerleşmişti. Bugün kalıntıları duran Büyük İmparatorluk Sarayı, Eski Hipodrom'dan (Sultanahmet Meydanı) Marmara kıyısına kadar büyük bir alan işgal ediyordu. Bizans kentinin ana aksı Ayasofya’nın batısında Milion’dan başlıyor. Burada Augusteion ve Ayasofya vardı. Bu anayol üzerinde Konstantin Forumu’ndan (Çemberlitaş), Teodosyus Forumu'na (Forum Tauri, Beyazıt Meydanı) kadar iki katlı revaklı dükkânlar vardı. Beyazıt’tan ikiye ayrılan yol kuzeyde Edirnekapı’ya, güneyde Yedikule’ye uzanıyordu. Güney yolu üzerinde Teodosyus Forumu, Forum Bovis (Aksaray) ve Cerrahpaşa’da Arkadyus Forumu (Eski Avrat Pazarı) vardı.

Kuzey yolunun Haliç'e inen yamacında Valens Su Kemeri (Bozdoğan Kemeri), Fatih'te ise Büyük Konstantin’in mezarı vardı. Buraya Iustinianos’un Havariyyun Kilisesi de inşa edilmişti.

Konstantinopolis’in bu kurgusu Osmanlı çağında devam etmiştir. Haliç iç liman olarak kalmış, kentin surları ve kapıları aynen korunmuş ve tamir edilmiştir. Batı surlarında Yedikule bir kale olarak inşa edilmiş, kentin Ayasofya önünden Yedikule’ye giden ana yolu (Mese) ile, Beyazıt’tan Edirnekapı’ya giden yol korunmuşlardır. Çarşı bölgesi aynı yerde limana bağlı olarak kalmış, forumlarda büyük anıtsal camiler yapılmıştır. Fatih Sultan Mehmed, külliyesini ve mezarını Konstantin’in mezarı ve Havariyyun Kilisesi'nin yerine inşa ettirmiş, kiliseler camiye çevrilmiştir. Fatih'in tutumu simgesel bir anlam taşır. Çünkü Peygamber'in ünlü bir hadisini yerine getirmiş ve dünyanın en ünlü Hıristiyan kentinin yerine geçecek bir İslam kentinin kurucusu olmuştur. Bunun da ötesinde yeni Müslüman mahallelerin gelişmesini teşvik edecek büyük bir külliye kurmuş ve yanına bir de çarşı yapmıştır.

Sadece önemli anıtları içeren bu kitapta Türk öncesi tarihinin surlarla genişleme süreci, yapı kataloğunun dizimini de belirlemiştir. Suriçi Septimius Severus kenti bölgesi; bunun dışında kalan Konstantin kenti bölgesi; Konstantin kenti sınırı ile Teodosyus suru içinde kalan bölge.
Bu sonuncu bölge Beyazıt’tan sonra çok genişlediği için, Topkapı’ya giden cadde Marmara yakası ile Haliç yakasını ayıran bir sınır olarak kabul edilmiştir. Böylece Suriçi dört bölgeye bölünmüştür. Galata ve Eyüp beşinci ve altıncı bölgeleri, Üsküdar ve onunla birlikte verilen Haydarpaşa ve Kadıköy yedinci, daha sonra gelişmiş Boğaziçi sekizinci bölgeyi oluşturmaktadır.

Bu kitaptaki anıtsal yapılar bahsi geçen sekiz bölgeye göre ve her bölgede alfabetik olarak sunulmuştur. 

 

Doğan Kuban

Anadoluhisarı, Mart 2012

 ÖNSÖZ   

 

13  Kent İmgesi ve Gelişmesi    
 

A  SULTANAHMET-SİRKECİ   

28  II. Mahmud Türbesi     

29  II. Selim Türbesi   

30  III. Ahmed Çeşmesi   

31  Atik Ali Paşa Külliyesi   

33  Ayasofya Camisi   

36  Ayasofya Hamamı (Haseki Hamamı)   

37  Aya İrini Kilisesi

38  Beşir Ağa Külliyesi

39  Köprülü Külliyesi   

40  Küçük Ayasofya Camisi   

41  Mahmud Paşa Külliyesi   

43  Nuruosmaniye Külliyesi   

48  Rüstem Paşa Medresesi   

49  Sirkeci Garı   

50  Sokollu Mehmed Paşa Külliyesi (Kadırga)   

53  Sultanahmet Camisi ve Külliyesi   

57  Topkapı Sarayı  

69  Zeynep Sultan Camisi  

 

B  BEYAZIT-EMİNÖNÜ  

74  I. Abdülhamid Külliyesi       

75  II. Bayezid Külliyesi   

80  Bodrum Camisi   

81  Damat İbrahim Paşa Külliyesi ve Direklerarası   

83  Kalenderhane Camisi   

85  Kapalıçarşı, Sandal ve Büyük Bedesten

87  Koca Ragıp Paşa Külliyesi

88  Kuyucu Murad Paşa Külliyesi

89  Laleli Külliyesi   

91  Recai Mehmed Efendi Sıbyan Mektebi ve Sebili   

92  Rüstem Paşa Camisi   

96  Süleymaniye Külliyesi   

102  Şebsafa Hatun Camisi   

103  Şehzade Külliyesi   

108  Tahtakale Hamamı   

109  Valide Hanı   

110  Yenicami Külliyesi   

 

 

C  FATİH

118  Amcazâde Hüseyin Paşa Külliyesi   

119  Bali Paşa Camisi   

120  Eski İmaret Camisi   

121  Fatih Külliyesi   

124  Fenari İsa Camisi   

125  Fethiye Camisi   

127  Feyzullah Efendi Medresesi   

128  Gazanfer Ağa Külliyesi   

130  Gül Camisi   

131  Hırka-i Şerif Camisi   

132  Kara Ahmed Paşa Külliyesi   

133  Kariye Camisi (Chora Kilisesi)   

134  Mihrimah Sultan Külliyesi (Edirnekapı)   

137  Nakşıdil Sultan Türbesi 

138  Nişancı Mehmed Paşa Camisi     

139  Sultan Selim Külliyesi   

141  Sveti Stefan Kilisesi   

143  Zeyrek Camisi (Pantokrator Kilisesi)   

 

D  AKSARAY-YEDİKULE  

148  Bayram Paşa Külliyesi   

149  Cerrahpaşa Camisi ve Külliyesi   

150  Davud Paşa Külliyesi   

151  Hadım İbrahim Paşa Camisi   

152  Haseki Külliyesi  

154  Hekimoğlu Ali Paşa Külliyesi   

156  İmrahor Camisi (Studios Manastırı)   

157  Murad Paşa Külliyesi   

159  Pertevniyal Valide Sultan Camisi   

160  Yedikule Hisarı   

 

  E  EYÜP-HALİÇ  

166  Eyüp Sultan Külliyesi   

168  Mihrişah Valide Sebil-Çeşmesi   

169  Şahsultan Külliyesi   

170  Zâl Mahmud Paşa Külliyesi   

 

F  GALATA-BEYOĞLU  

176  Botter Apartmanı   

177  Galata Mevlevihanesi   

178  Hamidiye Çeşmesi   

179  Ihlamur Kasrı   

180 Kılıç Ali Paşa Külliyesi   

182  Maçka Silahhanesi   

183  Nusretiye Camisi   

185  Piyale Paşa Camisi   

186  Saliha Sultan Sebil-Çeşmesi   

187  Teşvikiye Camisi

188  Tophane Çeşmesi

 

  G  ÜSKÜDAR-KADIKÖY

194  Abdülmecid Efendi Köşkü   

195  Atik Valide Külliyesi   

197  Ayazma Camisi   

198  Çinili Cami ve Külliyesi   

199  Haydarpaşa Garı   

200  Haydarpaşa Tıbbiyesi   

201  Mihrimah Sultan Külliyesi (Üsküdar)   

203  Rum Mehmed Paşa Külliyesi   

204  Selimiye Camisi   

205  Selimiye Kışlası   

206  Şemsi Paşa Camisi   

207  Yeni Valide Külliyesi   

 

H  BOĞAZİÇİ  

214  Anadoluhisarı   

215  Beylerbeyi Camisi   

216  Beylerbeyi Sarayı

217  Çırağan Sarayı

218  Dolmabahçe (Bezmiâlem Valide Sultan) Camisi

219  Dolmabahçe Sarayı   

222  Emirgân Camisi   

223  Ertuğrul Tekkesi ve Camisi   

224  Hamidiye Camisi   

225  Kuleli Kışlası   

226  Küçüksu (Göksu) Kasrı   

227  Küçüksu Meydan Çeşmesi   

228  Mecidiye Camisi   

229  Ortaköy Camisi   

230  Rumelihisarı   

231  Saffet Paşa Yalısı   

232  Said Halim Paşa Yalısı   

233  Sinan Paşa Camisi   

234  Şeyh Zafir Türbesi   

235  Yıldız Sarayı ve Hasbahçesi   

 

I  İSTANBUL ÇEVRESİ  

240  Büyükçekmece Köprüsü

241  Mağlova Sukemeri

 

243  DİZİN (KİŞİLER)    

  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
YEM | Facebook YEM | Twitter YEM | Linkedin