Osmanlı’da Sportif Atıcılık Nişan Taşları

Osmanlı’da Sportif Atıcılık Nişan Taşları
  • 55,00 TL
    49,50 TL
    TRY
  • %10
  • Yayınevi

    : YEM Yayın

    Yazar

    :M.Şinasi Acar

    Baskı No

    : 1

    Baskı Tarihi

    : Kasım 2013

    Sayfa Sayısı

    : 270

    Baskı Tipi

    : Ciltli

    Dil

    : Türkçe

    Barkod

    : 9786054793204

    3 iş gününde kargoya verilir

Okçuluk başta olmak üzere, sportif atıcılığa paralel olarak nişan taşlarının tarihimizde, özellikle de Osmanlı yaşamında önemli bir yeri vardır. Osmanlı’da zaman zaman padişahlar ve ülkenin üst düzey yöneticileri de düzenlenen yarışmalara katılırdı. Bu yarışmalarda dereceler belirlenir, rekorlar belgelenirdi. İşte en dikkate değer belgeler de rekorların kırıldığı menzillere dikilen taşlar, nişan taşlarıdır. İstanbul’un nişan taşları yalnızca Teşvikiye ve Nişantaşı’nda bulunmuyor; bu türden tarihe mâl olmuş pek çok nişan taşının yer aldığı bölge ve meydan var İstanbul’da. İstanbul’daki nişan taşlarının en önemli merkezi olan Okmeydanı semtindeki nişan taşları kitapları özel bir bölümde inceleniyor. Ancak M. Şinasi Acar, bununla yetinmiyor, Okmeydanı dışındaki nişan taşlarına da erişiyor. Köşede bucakta, hoyratça davranışlarımıza karşın ne kalmışsa, hepsine ulaşmayı deniyor. Taşların yerlerini, konumlarını, şekillerini, boyutlarını, kitâbelerindeki yazıları ve ebced hesabıyla dikiliş tarihlerini aktarıyor; yazıtlardaki sözcüklerin Türkçe karşılıklarını veriyor. 

 

M.Şinasi ACAR Hakkında

 

10 Şubat 1939 İstanbul doğumludur.Memur çocuğu olması nedeniyle ilk ve orta öğrenimi sırasında Ankara ,İstanbul ,Bodrum ve İzmir'deki çeşitli devlet okullarında okumuş ve 1962 yılında İTÜ Elektrik Fakültesi'nde yüksek mühendis olarak mezun olmuştur.Bir yıl kadar İzmir Eshot Elektrik Şebeke Müdürlüğü'nde çalıştıktan sonra askere gitmiş ve askerliğini 1963-65 yıları arasında,Ankara'da Mamak Muhabere Okulu ve İnşaat Emlak Dairesi Başkanlığı'nda mühendis olarak yapmıştır.Terhis olunca birkaç ay Betontaş A.Ş'nin Ankara Bürosu'nda görev alan ACAR,1966 yılı başında Eskişehir'de Eston A.Ş'de göreve başlamış ve 1992'ye değin bu şirketin Genel Müdür Yardımcılığı ve Genel Müdürlük görevlerini üstlenmiş;1992-99 yılları arasında Zeytinoğlu Holding A.Ş'de Grup Başkanı olarak çalışmış;bu dönemlerde ek olarak çeşitli şirket,sendika ve vakıflarda yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmıştır.1984-2003 yılları arasında Nesin Vakfı'nın yönetim kurulu üyeliği ve başkanlığı görevini üstlenmiştir.


Mimarlık, grafik tasarım ve sanat gibi birbirinden farklı kategorilerde yüzlerce kitap için tıklayın!

ÖNSÖZ

 

“Bir dostumun araştırmamı istediği Osmanlı yay ve oklarıyla ilgili çalışmayı tamamlama aşamasındayken, yazıyı süslemek amacıyla birkaç nişan taşı fotoğrafı çekmek için Okmeydanı’na gittim. Doğma büyüme İstanbullu olmama karşın, doğrusu buradaki içler acısı durumdan haberim yoktu. Gerçekten üzüldüm ve benim gibi bu durumun farkında olmayan başkalarının da bulunabileceğini düşünerek günümüze kalan taşları ikinci bir araştırma konusu yapıp kamuoyunun bilgisine sunmaya karar verdim. Bu çalışma sırasında, İstanbul’da Okmeydanı dışında da nişan taşları bulunduğunu gördüm ve kitâbelerini okuyunca bunların tüfek atışlarıyla ilgili olduğunu öğrendim. Bunlar da üçüncü araştırmamın konusunu oluşturdu.”

Araştırmaları 2004 yılında başlayan ve 2006’da yayımlanan İstan-bul’un Son Nişan Taşları adlı kitabımın önsözü bu cümlelerle başlıyor. Bu kitabın büyük ölçüde amacına ulaştığı kanısındayım. Neydi o kitapla amaçlanan? Öncelikle, neredeyse unutulmaya yüz tutmuş olan geleneksel okçuluğumuzu canlandırmak. İkincisi Okmeydanı’ndaki Tekke, namazgâh ve sayıları giderek azalan nişan taşlarına dikkat çekmek. Üçüncüsü Türk geleneksel okçuluğuna ilişkin yayın ve etkinliklerin nitelik ve nicelik olarak artmasını sağlamak. Bu üç konuda da önemli aşamalar kaydedildiğini düşünüyorum. Kısaca anımsamak gerekirse, şimdilerde geleneksel okçuluğumuzla ilgilenen ve bu konuda gönüllü olarak çalışan birçok grup var. Bu gruplarda çalışan gençlerin hemen hemen hepsi üniversite mezunu, dil bilen, bu işi hobi olarak yapan, ulusal ve uluslararası düzeyde sosyal ilişkileri olan düzeyli ve nitelikli insanlar. Onlarla iftihar ediyorum.

Öte yandan Beyoğlu Belediyesi, Atıcılar Tekkesi’ni, mescidi ve namazgâhı yeniden inşa ettirdi. Taşlarla ilgili olarak –Sultan III. Selim’in bir taşı hariç– belediyenin pek bir şey yaptığını söyleyemeyiz ama, en azından bu konuda bir arayış içinde olduğu anlaşılıyor; belli ki durumdan rahatsızlık duymaktadır.

Araştırma ve yayın konusunda ise, hem geçmişte hazırlanmış elyazması eserlere ilişkin hem de genç arkadaşların yaptıkları çeşitli özgün yayınları memnuniyetle izliyoruz. Ulusal ve uluslararası düzeyde gerçekleştirilen çeşitli etkinlikler ise birbiri ardına ve artarak sürmektedir.

“Peki bu arada sen neler yaptın?” dediğinizi duyar gibiyim. Öncelikle 20-25 tane yeni taş saptadık. Sutan II. Mahmud’un menzil taşlarından birine ait ayak taşını bulunca, gez uzunluğunun metrik karşılığını tam olarak saptama olanağına kavuştuk. O zamanlar atıcılıkla ilgili pek çok konuda bilgilerimiz sınırlıydı; bugün daha donanımlıyız. Dikkat ettiyseniz hep çoğul konuşuyorum. Şurası bir gerçek, bütün yapılanlar bu genç arkadaşlarla işbirliği içinde birlikte gerçekleştiriliyor. Bilgi paylaştıkça çoğalıyor.



 

İstanbul’un Son Nişan Taşları’nı küçük bir araştırma başlatmıştı. Yeni kitabın çıkış noktasını ise o kitap oluşturdu. Ama, pek çok değişiklik içerdiği için adını da değiştirdim. Eski ve yeni bulduğum bütün taşları tarih sırasına göre sıraladım. Uygulamaya yönelik –örneğin yay kurma gibi– kimi bilgileri resimlerle anlatma yolunu seçtim. Bu konuda yardımlarını esirgemeyen değerli araştırmacı ve genç dostum Murat Özveri’nin hakkını nasıl öderim, bilemiyorum. Padişah taşlarına biraz daha dikkat çekmek için, ait olduğu padişahın tuğrasını ve gravürünü de ekledim tanıtım sayfalarına. Top, topuz ve lobut atışlarıyla ilgili taşların açıklama sayfasına, farklı olduklarını vurgulamak için, bu araçların küçük birer resmini koydum. Her taşın kitâbesinin yer aldığı sayfaya, o kitâbe için özel bir lugatçe ekledim. Ayrıca kitabın sonuna –istek üzerine– atıcılıkta kullanılan terim ve deyimleri içeren genel bir sözlük yerleştirdim.

Osmanlı’nın tarih, toplum, spor ve mimarlık yaşamından kesitler sunan elinizdeki kitap iki bölümden oluşmaktadır: Birinci bölüm okçulukla ilgili olup üç kısımdan ibarettir. Birinci kısımda Osmanlı yay ve okları anlatılıyor. İkinci kısımda bir yaycı ustasının “tereke”sinden (miras tutanağından) hareketle yay yapımına ilişkin bilgiler aktarılıyor. Üçüncü kısım, Okmeydanı’ndaki günümüze ulaşabilen taşlarla ilgilidir. İkinci bölüm ise tüfekle atıcılığa ilişkin olup iki kısımdan oluşuyor. Birinci kısımda Osmanlı tüfekleri anlatılıyor. İkinci kısım, Okmeydanı dışındaki nişan taşlarıyla ilgilidir. Top, topuz ve lobut atışıyla ilgili birer taş da bu kısma dahil edilmiştir. Her iki bölümün sonuna da, arayanlara kolaylık sağlamak amacıyla, taşların nerede bulunduğunu gösteren ayrıntılı birer harita eklenmiştir.

Yeni kitabın oluşumunda emeği geçen Murat Özveri, Metin Ateş, S. Cem Dönmez, Talip Mert, Mehdi Kamruz, Mustafa Yılmaz, Gülendam Karal, Ahmet Ayhan, Hayri Fehmi Yılmaz, Günhan Börekçi, T. Fikret Uçar, Dilek Gürbüz ve Sevim Sevindi ile çeşitli aşamalarda yardım ve desteklerini esirgemeyen tüm değerli dostlarıma içtenlikle teşekkür ediyorum. Kitabın yayımlanması konusunda verdiği destek için Salih Kuzu’ya kendim ve okçu dostlarım adına şükranlarımı sunarım.

En büyük hayalim, Fâtih’in mirası Okmeydanı alanının yeniden eski kimliğine kavuşmasıdır. İstanbul’un kimlik ve belleğinin önemli bir parçasını oluşturduğuna inandığım, Osmanlı askerî ve sivil yaşamının bu sportif öğelerini –tarihsel ve mimarî özellikleriyle– tanıtıp belgelerken, bu yayının, bunların korunmaları yönünde de ilgilileri heveslendirmesini ve harekete geçirmesini diliyorum.

                                                                                                             

M. Şinasi Acar

Eskişehir, 10 Temmuz 2013

İÇİNDEKİLER

 

BÖLÜM I: OKÇULUK VE NİŞAN TAŞLARI

Osmanlı Yay ve Okları

      Türklerde Okçuluğun Önemi

      Yaylar ve Özellikleri

      Yayın Kurulması

      Yaylarda Rastlanan Kimi Beyitler

      Evliya Çelebi’nin Yaycılar ve Okçular Esnafı

      Oklar ve Özellikleri

      Ok Çekme Yöntemi

      Ok Atmanın Matematiği

      Matematiksel Analiz

Yaycı Yusuf Beşe Terekesinin Düşündürdükleri

      Osmanlı Arşivinden Bir Belge

      Yusuf Beşe Kimdir?

      Türklerde Yaycılık ve Kompozit Yay

      Terekedeki Yaycılıkla İlgili Malzemeler

      Terekedeki Yaylar

Okmeydanı Nişan Taşları

      Sportif Okçuluk

      Hedef Okçuluğu

      Menzil Okçuluğu

      Okmeydanı

      Kabza Almak

      Menzil Açmak

      Menzil Almak

      Uzaklık Ölçüsü Gez

      Gezin Metrik Eşdeğerinin Belirlenmesi

      Okmeydanı’nın Bugünkü Durumu

      Okmeydanı Namazgâhı

      Okçular Tekkesi ve Mescidi

      Şeyh Hamdullah menzil taşı

      Tozkoparan İskender menzil taşı

      Mustafa Bey nişan taşı

      Sultan IV. Murad ana taşı

      Silâhdâr Mehmed Paşa ana taşı

      Mehmed Kethüda menzil taşı

      Hacı Beşir Ağa menzil taşı

      Kethüdâzâde Ahmed Refî ana taşı

      Hacı Beşir Ağa ayak taşı

      Feyzi Bey menzil taşı

      Hacı Beşir Ağa ana taşı

      Nazîfî Mustafa Ağa menzil taşı

      Cafer Sadık Bey ana taşı

      Mehmed Hafîd Efendi menzil taşı

      Bilâl Ağa ana taşı

      Hüsameddin Ağa menzil taşı

      Çuhadar Kara Hasan Ağa menzil taşı

      Şakir Ağa menzil taşı

      Sultan III. Selim ana taşı 

      Sultan II. Mahmud ana taşı (Sultan II. Mahmud Menzili)

      Sultan II. Mahmud ayak taşı (Sultan II. Mahmud Menzili)

      Sultan II. Mahmud menzil taşı (Cerrah Menzili)

      Sultan II. Mahmud menzil taşı (Ekşi Menzili)

      Sultan II. Mahmud menzil taşı (Abdullah Efendi Menzili)

      Sultan II. Mahmud menzil taşı (Topyeri Menzili)

      Sınır taşı

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Sütlüce)

      Mehmed Ali Bey menzil taşı

     

BÖLÜM II: TÜFEKLE ATICILIK VE NİŞAN TAŞLARI

Osmanlı’da Tüfekle Atıcılık

      Tüfeğin İcadı ve Gelişimi

      Evliya Çelebi’nin Tüfekçiler Esnafı

      Sportif Atıcılık

Okmeydanı Dışındaki Nişan Taşları

      Hasan Pehlivan nişan taşı (Eski Gülhane Meydanı)

      Sultan I. Ahmed nişan taşı (Eski Gülhane Meydanı)

      Sultan IV. Murad nişan taşı (Topkapı Sarayı)

      Baltacı Mehmed Paşa nişan taşı (Kâğıthane)

      Sultan III. Selim nişan taşı (Eski Gülhane Meydanı)

      Sultan III. Selim nişan taşı (Eski Gülhane Meydanı)

      Sultan III. Selim nişan taşı (Topkapı Sarayı)

      Sultan III. Selim nişan taşı (Teşvikiye Camisi)

      Sultan III. Selim nişan taşı (Ihlamur)

      Başçuhadar Hüseyin Ağa nişan taşı (Kâğıthane)

      Sultan III. Selim nişan taşı (Paşabahçe)

      Bilâl Ağa nişan taşı (Beykoz)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Eski Gülhane Meydanı)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Eski Gülhane Meydanı)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Teşvikiye Camisi)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Teşvikiye)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Ihlamur)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Ihlamur)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Çubuklu)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Dikilitaş)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Kâğıthane)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Kâğıthane)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Küçükçamlıca)

      Sultan II. Mahmud nişan taşı (Maslak)

KAYNAKÇA

DİZİN

ATICILIKTA KULLANILAN TERİM VE DEYİMLER          

  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi
  • YEM Kitabevi