İzmler: Mimarlığı Anlamak

İzmler: Mimarlığı Anlamak
  • 40,00 TL
    32,00 TL
    TRY
  • %20
  • Yayınevi

    : YEM Yayın

    Yazar

    :Jeremy Melvin

    Baskı No

    : 3

    Baskı Tarihi

    : Ağustos 2015

    Sayfa Sayısı

    : 159

    Baskı Tipi

    : Karton

    Dil

    : Türkçe

    Çevirmen

    : Murat Şahin

    Barkod

    : 9789758599813

    2 iş gününde kargoya verilir

İZMLER… MİMARLIĞI ANLAMAK

 

Bir başvuru kitabı olarak hazırlanan İzmler... Mimarlığı Anlamak, Klasik dönemlerden günümüze dek mimarlık tarihini biçimlendiren akımları ya da “izm”leri tanıtan, mimarlık tarihine ilgi duyanlar ve özgün yapıtları bir arada görmek isteyenler için oldukça yararlı bir rehber. Kitap, mimarlık tarihinin belli başlı “izm”lerinin daha iyi anlaşılması için basit ama öğretici bir anlatım yöntemine sahip.

“İzm”lerin aralarındaki farklar genellikle binanın işlevi, yerel iklim ve eldeki malzemeler gibi fiziksel koşullardan kaynaklanır. Zamanla, bu etkiler uzun soluklu gelenekler yaratıp yerel kültürün ayrılmaz bir parçası haline gelerek belli düzenler içinde yavaş yavaş gelişir. Tıpkı Avrupalıların mimarlıklarını kolonilerine taşıdıkları gibi, uluslararası ticaret vb. çeşitli yollar aracılığıyla yerel gelenekler dünyanın başka yerlerindeki kültürleri ve toplumları etkileyebilir.

İzmler… Mimarlığı Anlamak, bu örnekte olduğu gibi mimarlıktaki temel akımları, kavramları ve onların altında yatan fiziksel ve sosyal koşulları anlamamıza olanak sağlıyor. Ele alınan yapının hangi “izm”e bağlı olduğunu belirten ölçütlerin yer aldığı çok tanımlayıcı bir liste vermese de, mimarların pratik sorunları aşmak ve aynı zamanda da düşüncelerini ifade etmek için estetik değerleri nasıl kullandıklarını aktarıyor.

 

Ön Klasikçilik, Erken Klasikçilik, İslam Mimarlığı, Gotik, Hümanizm, Maniyerizm, Barok, Rokoko, Materyalizm, Emperyalizm, Modernizm, Dışavurumculuk, Konstrüktivizm, Pürizm, İşlevselcilik, Brütalizm, Metabolizm, Postmodernizm, Dekonstrüktivizm, Çevreselcilik gibi bütün önemli akımları tanımak için ideal bir başlangıç niteliğindeki kitapta “izm”ler 5 temel başlık altında inceleniyor:

 

1. Geniş Bir Kültürel Eğilim (Hümanizm, Yeni Klasikçilik gibi)

2. Sanatçı Tanımlı Akım (Pürizm, Yapısalcılık gibi)

3. Geriye Dönük Adlandırmalar (Erken Klasikçilik, Maniyerizm gibi)

4. Bir İdeolojinin Temsili (Pietizm, Erktekelcilik gibi)

5. Bölgesel Veya Ulusal Eğilim (Şintoizm, Amerikancılık gibi)

 

 

Bu beş temel başlık altında ayrıntılı olarak incelenen akımlar, kendilerine ayrılan iki sayfada; ortaya çıkış tarihleri, geçirdikleri tarihsel süreçler, ilkeleri ve dönemlerine katkıları konusundaki görüşlerin yer aldığı kısa yazılarla tanıtılıyor. Bunun yanı sıra akımların en önemli sanatçıları, dönemlerini en iyi temsil eden özgün yapı örnekleri fotoğraflarıyla birlikte yer alıyor.


Jeremy Melvin Hakkında

Jeremy Melvin, South Bank Üniversitesi Mimarlık Tarihi Bölümü'nde öğretim üyesi; Cambridge Üniversitesi ve Architectural Association'da konuk öğretim üyesidir. Melvin'in, mimari içerikli pek çok kitabı ve The Times, the Guardian, Architectural Review, Country Life vb. dergi ve gazetelerde yayımlanmış yazıları bulunmaktadır. 


Mimarlık, grafik tasarım ve sanat gibi birbirinden farklı kategorilerde yüzlerce kitap için tıklayın!

GİRİŞ

 

Gündelik yaşamımızda sürekli iç içe olduğumuz mimarlık, bizde güçlü duygular, düşünceler ve çağrışımlar uyandırarak, doğrudan ya da dolaylı yollardan tüm yaşantımızı etkiler.

Öte yandan mimarlık genelde topluma, zamana ve yere bağlı olarak büyük değişkenlikler gösterir. Bu tür değişimler, farklı mimari yaklaşımlara tarihin belli dönemlerini tanımlamakta kullandığımız çeşitli ‘izm’lerden birinin içinde yer vermemizi sağlar.

Bu kitap belli başlı izm’lerin anlaşılması için basit bir rehber kitaptır. İzm’lerin aralarındaki farklar genellikle binanın işlevi, yerel iklim ve eldeki malzemeler gibi fiziksel koşullardan kaynaklanır. Zamanla, bu etkiler uzun soluklu gelenekler yaratıp yerel kültürün ayrılmaz bir parçası haline gelerek belli düzenler içinde yavaş yavaş gelişir. Tıpkı Avrupalılar’ın mimarlıklarını kolonilerine taşıdıkları gibi, uluslararası ticaret vb. çeşitli yollar aracılığıyla yerel gelenekler dünyanın başka yerlerindeki kültürleri ve toplumları etkileyebilir.

Mimarlığın temelleri insanoğlunun mevcut koşullara uygun yaşam alanları yaratma gereksiniminde yatmaktayken, ilkel dönemlerde çok tanrılı inanışları ve tanrıların denetiminde olduğu düşünülen doğal koşulları anlama, onlarla uzlaşma yolu haline dönüştü. Bu ilişkilerin günümüzde de farklı şekillerde sürdüğünü görerek şu sonucu çıkarabiliriz: Mimarlık sosyal ilişkiler kurmamıza ve toplumdaki yerimizi kavramamıza yardım eder.

 

Bu eser mimarlıktaki bazı temel akımları, kavramları ve onların altında yatan fiziksel ve sosyal koşulları anlamamıza olanak sağlamaktadır. Ele alınan yapının hangi izm’e bağlı olduğunu belirten ölçütlerin yer aldığı tanımlayıcı bir liste vermese de, kitap, mimarların pratik sorunları aşmak ve aynı zamanda da düşüncelerini ifade etmek için estetik değerleri nasıl kullandıklarını aktarmaktadır.

Bir izm’in tek bir tanımı yoktur. Örneğin bazı mimar ve yapılara birkaç sınıflamanın içinde yer verilebilir. Burada anlatılan izm’leri, yan sayfada görüldüğü gibi, beş temel kategoriye ayırdık. Çin’in gerçek siyasi tarihinden çok Konfüçyus tarafından geliştirilen, statik toplumsal düzen ve Çin mimarlık geleneğinin tutarlılığını yansıtan Konfüçyusçuluk örneğinde olduğu gibi bazıları uzun süre var olmuştur. Indism gibi benzer zaman dilimlerinde etkili olan izm’ler mimari gelenekte durağanlığın yanı sıra değişim, uyum ve özümsemenin de var olduğunu göstermektedir. Pek çok izm, farklı düşünceler gelişip 10 ya da 20 yıl içinde yeni izm’ler ortaya çıkana dek mimarlar tarafından kabul edilerek uygulanmıştır. Ancak, 19. yy’ın aynı zorluklarının üstesinden gelmeye çalışan Anıtsal Şehircilik ve Ortaçağcılık gibi birbirine zıt izmler de aynı anda kabul görebilmektedir.

19. yy’ın ilk yarısında mimarlar belli bir izm üzerinde çalıştıklarını düşünmüyorlardı. Mimarlar, temsil ettikleri akımlar arasındaki belirgin farklılıklara rağmen, mimarlıktaki bu tip ayrımların farkında değildiler. Fakat 1830’lardan bu yana, mimarlık hızla politize olup, ideolojik bir biçem seçimi haline gelmiştir. 20. yy’ın başlarında, bir akımın izleyicisi olmak bir gereklilik olmuştur. Ne var ki, günümüze gelinirken, mimarlar bu tür bir sınıflandırmayı reddetmektedir.

 

“İZM”İN BEŞ TÜRÜ

1. GENİŞ BİR KÜLTÜREL EĞİLİM (Hümanizm, Yeni Klasikçilik gibi)

Bu izmler genel kültürel hareketlerin mimarlıkta özel akımlar yarattığı veya daha sık rastlanan türü olan mimari akımların yeni kültürel standartlar oluşturduğu durumlardır. Ayrıca diğer sanatlarda da neredeyse bunlara eşlik eden tutumların ortaya çıktığı görülür. Bunlar arasında belirgin etkileşimler olabilir. Uzun soluklu olmasalar da bu tür izmler, benzer düşüncelerin yaygın ve eşzamanlı bir şekilde yayılmasıyla kendini gösterir.

 

2. SANATÇI TANIMLI AKIM (Pürizm, Yapısalcılık gibi)

Bu izm’lerin çoğu 19. ve 20. yy’lara dayanmaktadır. Bu dönemlerde pek çok mimar kendi düşüncelerini ifade etmenin önemini kavradı. Gerektiği zaman bazı mimarlar diğer çağdaş ve geçmişteki akımlara karşı düşüncelerini kabul ettirmek için basılı manifestolar aracılığıyla güçlerini birleştirdi. Bu izm’ler genellikle seçkin bir söylemle ifade edilse de kendiliğinden oluşan izmlerin entelektüel geleneklerinin derinliğinden yoksundur.

 

3. GERİYE DÖNÜK ADLANDIRMALAR (Erken Klasikçilik, Maniyerizm gibi)

Geçmişe dönük nitelendirme farklı zaman dilimlerinde rastgele ve birbirleriyle ilgisiz gibi görünen olayları düzenlemede tarihçilere fayda sağlayacak bir unsurdur. Örneğin Knosssos’u inşa edenler kendilerini “Erken Klasikçi” olarak adlandırmamışlardı. Ancak Knosssos’u inşa ederken o anda var olmayan Klasikçiliğin anlayışına gereksinimleri vardı. Buradaki düşüncelerin ve uygulamaların, çeşitli manifestolarıyla en etkili tek mimari biçem olan Klasikçiliğin oluşmasına yardımcı olduğu yadsınamaz. Bu yüzden geçmişe dönük nitelendirmeler, eğilimlerin nasıl bütünleştiği, ayrıştığı ya da zaman içinde değiştiğini anlamak için önemli araçlardır.

 

4. BİR İDEOLOJİNİN TEMSİLİ (Pietizm, Erktekelcilik gibi)

Her türlü sanat bir ideolojiyi az ya da çok temsil etme gücüne sahiptir. Ancak mimarlık ve ideoloji arasındaki ilişki benzersizdir. Elbette mimarlık, yapıyı yaptıran kişiye bir fayda sağlar. Mimarlığın ortaya çıkardığı iş ne denli büyük olursa onun arkasındaki kişinin de o kadar zengin ve güçlü olduğu düşünülür. Bunun sonucunda da bu gücün düşüncelerini yayma olasılığı da o denli artar.

 

5. BÖLGESEL VEYA ULUSAL EĞİLİM (Şintoizm, Amerikancılık gibi)

Teknoloji malzemeyi uzak mesafelere iletme ve bir yapı içinde iklimlendirme olanağını sağlayana kadar, mimarlık, çevresi ile yakın ilişki içinde olmaktan kurtulamadı. Bir toplumun inanışları ve düşünceler arasındaki etkileşim, mevcut iklim ve topoğrafya ve elde bulunan yapı malzemeleri belirli kimliklerde mimari gelenekler yarattı. Bunlar bölgesel veya ulusal eğilimler olarak tanımlandırılabilir. 19. yy’da böylesi tarihsel gelenekler, genellikle ulusal kimlikle ilgili daha önemli konularla ilişkilendirildi.

 

 

İÇİNDEKİLER

 

ANTİK DÖNEM ve RÖNESANS ÖNCESİ

Ön Klasikçilik

Hint Mimarlığı (Indism)

Erken Klasikçilik

Helen Klasikçiliği

Konfüçyusçuluk

Roma Klasikçiliği

Kolomb Öncesi (Pre-Columbianism)

Şintoizm

Hıristiyan Klasikçiliği

İslam Mimarlığı (Islamicism)

Hint Kmerizmi

Gotik Skolastisizm

Gotik Tecimselcilik

 

RÖNESANS

İcatçılık

Hümanizm

İdealizm

Maniyerizm

Pietizm

Bölgesel Klasikçilik

Barok

Mutlakçılık

Anglikan Deneyselciliği

Rokoko

Palladioculuk

Klasik İngiliz Şehirciliği (Georgian Urbanism)

 

MODERN ÖNCESİ

Yeni Klasikçilik

Egzotizm

Yücecilik (Sublimism)

Yapısal Akılcılık

Materyalizm

Ortaçağcılık

Viktoryanizm

Anıtsal Şehircilik

Şehircilik Karşıtlığı

Dekoratif Endüstriyalizm

Emperyalizm

 

MODERNİZM

Dışavurumculuk

Amerikancılık (Usonianism)

Konstrüktivizm

Pürizm

Akılcılık

İşlevselcilik

Gökdelencilik

Erktekelcilik (Totalitarianism)

Korporatizm

Brütalizm

 

MODERN SONRASI

Yapısalcılık

Bölgeselcilik

Metabolizm

Postmodernizm

Teknoizm (Technoism)

Yeni Akılcılık

Dekonstrüktivizm

Çevreselcilik

Akılcılık Ötesi

 

REFERANSLAR

Yapılar Dizini

Mimarlar Dizini

Terimler Sözlüğü

Kronolojik Tablo

Görülecek Yerler

Fotoğraf Kaynakçası

YEM | Facebook YEM | Twitter YEM | Linkedin